Gereedschap fysieke gebiedsanalyse

Mogelijk ook relevant:

Principe: begrijpen voor ingrijpen

Kennismaken met een gebied

Een goede fysieke gebiedsanalyse betreft alle elementen in het gebied. Wat tref ik aan in (en rondom) het gebied? Wat betekent dit voor een duurzame ontwikkeling van het gebied? De opgave, de karakteristieken van het gebied en de beschikbare tijd bepalen de diepgang van de analyse. De meest uitgebreide vorm volgt de lagenbenadering en rafelt ondergrond, netwerk en occupatie uit elkaar. Een snelle variant is een consultatieronde langs vakspecialisten binnen de gemeente en de provincie. Andere bouwstenen zijn veldbezoek/-onderzoek, verhalen/geschiedenis (storytelling), oude kaarten/luchtfoto’s. Uiteindelijk willen we weten met wat voor soort gebied we te maken hebben, wat zijn de kwaliteiten, wat maakt het bijzonder, met andere woorden wat is de identiteit van het gebied.

Een goede gebiedsanalyse in de start- en verkenningsfase is een stevige basis voor effectanalyses later in het proces (planontwikkeling en realisatie). Kennis over hoe een gebied in elkaar steekt en functioneert is nodig om te kunnen beoordelen wat effecten in het gebied (en wijdere omgeving) zijn van potentiële ingrepen.

Gereedschap

Lagenbenadering
Landschapsbiografie
Veldbezoek/-onderzoek
Analyse (oude) topografische kaarten en luchtfoto's (voorbeeld dorpsranden Zuid-Holland)
Storytelling/oude verhalen
Bodemarchief in Behoud en Ontwikkeling (BBO)
Cultuurhistorische effectrapportage (CHER)
Landschapskwaliteitstoets (LKT)
Landschap in zicht
MilieuMaximalisatieMethode
MRE-benadering
Milieu-effectrapportage (m.e.r.)
Checklist waterbelangen (Helpdesk Water)
Mobiliteitscan
CO2-scan
Standaard rekenmodel geluid (CROW)
Gezondheidseffectscreening / GES
SWOT integratie van analyses

Eruit gelicht

MilieuMaximalisatieMethode
De MilieuMaximalisatieMethode is een stedenbouwkundige ontwerpmethode, ontwikkeld door Kees Duijvestein van Bureau Boom in Delft. Milieuthema’s worden in een vroeg stadium van de planvorming expliciet en structurerend ingezet. De methode analyseert welke specifieke mogelijkheden voor het milieu in een gebied aanwezig zijn en verheldert de ecologische structuren. De MilieuMaximalisatieMethode kent vier fasen. De eerste fase inventariseert verschillende locatieaspecten en het programma van eisen. De tweede fase, de maximalisatiefase, kijkt hoe elk milieuthema maximaal tot zijn recht kan komen. De optimalisatiefase integreert de afzonderlijke thema’s, om tot een optimale situatie te komen. De Integratiefase combineert de verschillende milieuthema’s met vigerend beleid tot één onderlegger voor de stedenbouwkundige structuur. De MilieuMaximalisatieMethode is inzetbaar bij zowel nieuwbouw als herstructurering en is toepasbaar voor zowel voor woningbouwprojecten als bedrijventerreinen.

Meer informatie:
- Bureau Boom
- GGD- Rotterdam- Rijnmond (2008), Gezonde plannen, overzicht van instrumenten voor het bevorderen van gezondheids- en milieuprestaties in ruimtelijke plannen, blz. 28-29.

MRE-benadering
De MRE-benadering is een procesaanpak, ontwikkeld door Bouwfonds Ontwikkeling speciaal voor duurzame gebiedsontwikkeling. Doel is de werelden van milieu en duurzaamheid enerzijds en vastgoed- en gebiedsontwikkeling anderzijds vroegtijdig in een iteratief proces met elkaar te verbinden, met het oog op een optimale balans tussen milieukwaliteit (M), ruimtelijke kwaliteit (R) en economische kwaliteit (E). Kwaliteitsambities, haalbaarheid en betaalbaarheid moeten met elkaar in balans zijn. Er moet sprake zijn van een optimale (duurzame) aanwending van gebieden, in plaats van een streven naar maximale milieukwaliteit, maximale ruimtelijke kwaliteit of maximale economische kwaliteit. In de MRE-benadering is kwaliteit daarmee geen absolute maat, maar een relatief begrip. Wat haalbaar en betaalbaar is, is sterk afhankelijk van de marktsituatie, de kenmerken van het gebied (de locatie), het ruimtelijk programma en de ambities van de betrokken partijen. De drie P’s zijn stevig met elkaar verbonden. Een gegeven ruimtelijk programma en de hiervoor beschikbare budgetten bepalen de speelruimte voor de duurzaamheidsambities: niet elke kwaliteit is mogelijk. Als de kwaliteit omhoog moet, gaat dit ten koste van het budget of/en is een ander ruimtelijk programma nodig. De casus ‘Bodemsanering en herontwikkeling bij principe 4 (pagina 33) illustreert de denkwijze van de MRE aanpak.

Meer informatie:
- Bas van de Griendt, Hoofdstuk A9 Omgaan met milieu en duurzaamheid In: Handboek Projectontwikkeling, een veelzijdig vak in een dynamische omgeving (red. Prof. dr. E. F. Nozeman), 2e druk 2010).

SWOT als integratie van analyses
SWOT staat voor strenghts, weakness, oppertunities en threats of in gewoon Nederlands: de sterkten en zwakten van het gebied (komen van binnen het gebied - intern) en de kansen en bedreigingen voor het gebied (deze komen van buiten - extern). Een SWOT-analyse beschrijft deze vier onderdelen en koppelt deze aan elkaar in de vorm van mogelijke strategieën.

SWOT analyse wordt aan het begin in trajecten toegepast, nadat resultaten uit de beleidsanalyse, de gebiedsanalyse en de actor-, krachtenveld- en netwerkanalyse beschikbaar zijn.

Onderstaand figuur geeft het basisschema voor een SWOT weer.

SWOT		Extern
SWOT		Kansen	Bedreigingen
Intern	Sterkten	Ontwikkelen	Behouden / Verdedigen
Intern	Zwakten	Onderzoeken / Afwegen	Loslaten

De blokken kansen, bedreigingen, sterktes en zwaktes worden op basis van een analyse, brainstorm of workshop ingevuld. Vervolgens is de vraag hoe hiermee om te gaan. Een SWOT onderscheidt vier strategieën:

ontwikkelen (sterkte + kans): investeren in verdere ontwikkeling van de betreffende kwaliteit
behouden/verdedigen (sterkte + bedreiging): vasthouden van de betreffende gebiedskwaliteit in de lastige tijden die er aankomen
onderzoeken/afwegen: geen sterke kant van het gebied, maar externe ontwikkeling levert mogelijkheden op. Nader onderzoek/afweging is gevraagd of deze kans gegrepen wordt of niet
loslaten: gaat om faciliteiten/kwaliteiten in het gebied die niet sterk zijn en waar ontwikkelingen van buiten tevens een bedreiging voor vormen. Het heeft geen zin om hierin te investeren. Loslaten/afbouwen is dan de strategie om te voorkomen dat onnodig geld en tijd verspild wordt

Belangrijk is om een SWOT met betrokken partijen uit te voeren.

Terug naar boven ▲

Gereedschap fysieke gebiedsanalyse

Discussie: Gereedschap fysieke gebiedsanalyse

Wijzig: Gereedschap fysieke gebiedsanalyse